Tham gia phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Minh Tâm - Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và các cơ quan tư pháp trong công tác phòng, chống tội phạm thời gian qua. Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ sự lo ngại trước diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy, hiện đang là một "điểm nóng" gây nhiều hệ lụy tiêu cực cho xã hội. Đáng chú ý là xu hướng gia tăng sử dụng ma túy tổng hợp và tình trạng "trẻ hóa" đối tượng nghiện, sử dụng trái phép chất ma túy. Số người nghiện ngoài xã hội còn nhiều, làm gia tăng "nguồn cầu", trong khi các tụ điểm phức tạp tại một số địa phương chưa được triệt xóa kịp thời.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm phát biểu tại hội trường

Đại biểu chỉ ra rằng, các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đều đặt ra chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 50% số xã, phường trên toàn quốc không có ma túy. Riêng năm 2025, Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng được 20% xã, phường sạch ma túy. Tuy nhiên, trong báo cáo trình Quốc hội lần này, Chính phủ chưa cung cấp số liệu cụ thể về kết quả thực hiện chỉ tiêu này đến thời điểm hiện tại. Đại biểu đề nghị Chính phủ cần báo cáo rõ tiến độ, đồng thời đánh giá những khó khăn trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính vừa qua để có giải pháp tháo gỡ phù hợp.

Để đạt được các mục tiêu chiến lược trên, đại biểu Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh giải pháp cốt lõi là phải tạo sự liên hoàn, kết nối chặt chẽ giữa "giảm cung" và "giảm cầu". Đại biểu kiến nghị Chính phủ và Bộ Công an cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để dự báo hoạt động của các đường dây tội phạm. Đồng thời, cần tăng cường hệ thống giám sát công nghệ cao tại các cửa khẩu, cảng biển. Chỉ khi kết hợp hài hòa giữa pháp luật, công nghệ và sự tham gia của cộng đồng, nước ta mới có thể kiểm soát hiệu quả và từng bước đẩy lùi hiểm họa ma túy.

Vấn đề thứ hai được đại biểu Nguyễn Minh Tâm phân tích là thực trạng ly hôn đáng báo động hiện nay. Theo số liệu thống kê, Việt Nam có trên 60.000 vụ ly hôn mỗi năm, chiếm khoảng 30% tổng số cặp đôi kết hôn. Đại biểu nhận định con số này cho thấy sự "mong manh" của hôn nhân hiện đại, dẫn đến hệ lụy nặng nề nhất là trẻ em thiếu sự chăm sóc trọn vẹn của cha mẹ. Đây cũng được xác định là một trong những nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự gia tăng tội phạm trong lứa tuổi thanh thiếu niên.

Từ góc độ phòng ngừa tội phạm, đại biểu cho rằng công tác hòa giải đóng vai trò then chốt để hàn gắn những rạn nứt gia đình. Tuy nhiên, thực tế công tác này chưa được quan tâm đúng mức. Hoạt động hòa giải ở cơ sở dù đã có luật điều chỉnh nhưng hiệu quả còn khiêm tốn, chế độ cho hòa giải viên chưa thỏa đáng nên khó thu hút người có kinh nghiệm, dẫn đến hoạt động còn mang tính hình thức.

Đối với hòa giải tại Tòa án, đại biểu chỉ ra một khoảng trống trong báo cáo ngành: các số liệu hòa giải thành chủ yếu tập trung vào phân chia tài sản hay quyền nuôi con, mà thiếu vắng số liệu về các vụ việc hòa giải "đoàn tụ thành". Trong khi đó, mục đích cao nhất của hòa giải hôn nhân chính là hàn gắn, giúp vợ chồng đoàn tụ để cùng xây dựng gia đình hạnh phúc.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm kiến nghị cấp có thẩm quyền cần nghiên cứu, đưa ra chỉ tiêu cụ thể về tỷ lệ hòa giải đoàn tụ thành trong giải quyết án ly hôn, gắn trách nhiệm của Thẩm phán với công tác này. Đồng thời, cần sớm sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở để phát huy tối đa vai trò của thiết chế này, bởi gia đình và cộng đồng dân cư chính là nơi gần gũi nhất, dễ thấu hiểu và hàn gắn mâu thuẫn nhất, góp phần xây dựng tế bào xã hội lành mạnh, từ đó kéo giảm tội phạm một cách thiết thực nhất.

Phương Hảo - Thanh Tuân