Tham gia đóng góp ý kiến, đại biểu Nguyễn Minh Tâm - Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đã có những phân tích nhằm tháo gỡ các vướng mắc về thẩm quyền và quy trình thủ tục. Đại biểu bày tỏ sự đồng thuận cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết thí điểm này. Đại biểu nhận định, việc ban hành các cơ chế đặc thù là bước đi kịp thời để thể chế hóa Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị, giúp Hà Nội khai thác tối đa tiềm năng, vị thế để trở thành trung tâm động lực phát triển của vùng và cả nước, nhất là trong bối cảnh phấn đấu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030. Đây cũng là việc làm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội trong việc quyết định thí điểm các chính sách mới khác với quy định của luật hiện hành.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tâm phát biểu tại phiên thảo luận

Đi sâu vào nội dung cụ thể của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đã chỉ ra những điểm cần hoàn thiện để cơ chế đặc thù thực sự phát huy hiệu quả. Về thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư (Điều 4), đại biểu phát hiện một khoảng trống pháp lý. Cụ thể, trong khi Điều 1 xác định phạm vi điều chỉnh gồm 5 nhóm dự án lớn, thì quy định về thẩm quyền tại Điều 4 mới chỉ đề cập đến 3 nhóm (a, b, c), bỏ ngỏ thẩm quyền đối với 2 nhóm dự án còn lại (d, đ). Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần giải trình hoặc quy định bổ sung để tránh vướng mắc và các cách hiểu khác nhau trong quá trình thực thi.

Một vấn đề khác được đại biểu phân tích là quy trình áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt (khoản 4 Điều 4). Dự thảo hiện tại quy định quy trình báo cáo qua nhiều cấp: xin ý kiến cấp có thẩm quyền, báo cáo Chính phủ, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép, sau đó lại báo cáo Quốc hội. Đại biểu Nguyễn Minh Tâm cho rằng quy trình này là "lòng vòng", mất nhiều thời gian và mang nặng tính "xin - cho", đi ngược lại tinh thần cải cách hành chính và tính cấp bách của các dự án lớn. Từ đó, đại biểu kiến nghị mạnh dạn quy định trao quyền ngay trong Nghị quyết này. Đối với các dự án cần áp dụng cơ chế đặc biệt khác luật, Quốc hội nên cho phép thực hiện ngay mà không cần phải thực hiện lại quy trình báo cáo xin phép nhiều tầng nấc như dự thảo. Việc này sẽ tạo sự chủ động thực sự cho người có thẩm quyền, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Liên quan đến lĩnh vực đất đai (Điều 7), đại biểu cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất trong việc phân định trách nhiệm giữa Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố. Dự thảo hiện giao HĐND Thành phố vừa quyết định danh mục dự án thu hồi đất, vừa chịu trách nhiệm toàn diện về việc thu hồi đất. Quy định này chưa tách bạch rõ ràng chức năng quyết định và chức năng tổ chức thực hiện. Đại biểu đề nghị điều chỉnh theo hướng: HĐND thành phố chịu trách nhiệm về quyết định danh mục dự án thu hồi đất; còn UBND Thành phố chịu trách nhiệm về việc tổ chức thực hiện thu hồi đất. Tương tự, thẩm quyền quyết định mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng nên giao cho UBND thành phố để đảm bảo sự chủ động, thống nhất với Luật Đất đai và phù hợp với thực tiễn điều hành.

Về hiệu lực thi hành, đại biểu đề xuất quy định thời hạn thực hiện thí điểm tối đa là 05 năm. Điều này giúp tạo áp lực về thời gian để các cơ quan nỗ lực triển khai, đồng thời là cơ sở để chủ động đánh giá hiệu quả, tổng kết thực tiễn. Đại biểu cũng gợi mở: nếu quá trình thí điểm tại Hà Nội đạt hiệu quả tốt, Quốc hội nên cân nhắc mở rộng mô hình này cho các tỉnh, thành phố có điều kiện phát triển tương tự, tạo động lực lan tỏa cho cả nước.

Phương Hảo - Thanh Tuân