Đại biểu khẳng định việc xây dựng Tòa án chuyên biệt là yêu cầu cấp thiết khi phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, bởi nhà đầu tư quan tâm nhất đến hai yếu tố: cơ chế luân chuyển dòng vốn và cơ chế giải quyết tranh chấp. Do đó, mô hình tài phán này phải vượt trội, minh bạch, nhanh chóng và có hiệu lực cao để củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế. 

Đại biểu phân tích dự thảo đã đề cập khá đầy đủ về mô hình tổ chức, phạm vi thẩm quyền, nhân sự, quy trình bổ nhiệm thẩm phán (trong đó có cả chuyên gia nước ngoài), ngôn ngữ tố tụng và nguyên tắc áp dụng pháp luật. Tuy nhiên, để mô hình hoạt động hiệu quả, đại biểu đề xuất một số nội dung cần hoàn thiện.

ĐBQH Nguyễn Mạnh Cường cho ý kiến với Dự thảo Luật quy định mô hình Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế

Trước hết, đại biểu đề nghị làm rõ thuật ngữ chuyên biệt, như “Tòa án chuyên biệt”, “Thẩm phán”, “Thư ký tòa án”, nhằm bảo đảm cách hiểu thống nhất và tránh mâu thuẫn với các luật hiện hành. Bên cạnh đó, dự thảo cần quy định rành mạch thứ tự ưu tiên áp dụng pháp luật, đặc biệt trong các tranh chấp có yếu tố quốc tế khi đồng thời xuất hiện pháp luật Việt Nam, pháp luật nước ngoài và điều ước quốc tế.

Đối với tiêu chí lựa chọn thẩm phán, đại biểu cho rằng cần cân nhắc bỏ yêu cầu “có phẩm chất đạo đức tốt” đối với thẩm phán Việt Nam đang công tác trong hệ thống Tòa án nhân dân, bởi tiêu chí này vừa mang tính định tính, khó lượng hóa, vừa không cần thiết vì các thẩm phán đã được bổ nhiệm đương nhiên phải đáp ứng tiêu chuẩn này. 

Đại biểu cũng góp ý chỉnh sửa quy định về xử lý kỷ luật. Theo dự thảo, thẩm phán “có thể bị cách chức” khi có hành vi sai trái khiến không còn phù hợp với vị trí công tác. Đại biểu cho rằng cụm từ “có thể” là chưa đủ nghiêm minh; nếu hành vi đã ở mức không còn phù hợp thì phải bị cách chức, bảo đảm kỷ cương, tránh áp dụng tùy nghi.

Kết thúc phát biểu, đại biểu Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh mục tiêu của thiết chế mới là tạo dựng môi trường pháp lý đủ mạnh, đủ tin cậy, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Trung tâm tài chính quốc tế và thu hút dòng vốn chất lượng cao; đồng thời bảo đảm các phán quyết pháp lý minh bạch, ổn định và có giá trị thi hành thực sự trong thực tế. 

Diệu Linh - Phương Hảo