Đại biểu Hà Sỹ Đồng bày tỏ quan điểm, thực tiễn triển khai Luật Xây dựng cho thấy nhiều thủ tục chồng chéo, phân tán thẩm quyền giữa nhiều cơ quan khiến thời gian xử lý kéo dài, chi phí tăng, giảm hiệu quả đầu tư. Báo cáo thẩm tra cũng nhấn mạnh tình trạng phân tán thẩm quyền này gây khó khăn trong triển khai dự án. Mục tiêu sửa đổi luật lần này phải là đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao trách nhiệm giải trình và tăng tính minh bạch.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị cần mạnh tay đơn giản hóa, cắt bỏ các yêu cầu bổ sung hồ sơ lặp lại

Phân tích về sự chồng chéo trong thẩm định, đại biểu cho rằng dự thảo đã có điều chỉnh nhưng vẫn chưa giải quyết triệt để tình trạng lặp lại nội dung thẩm định ở nhiều cơ quan khác nhau. Ví dụ, an toàn cháy nổ được thẩm định trong thiết kế, rồi lại thẩm tra riêng theo pháp luật phòng cháy, chữa cháy. Đại biểu đề nghị áp dụng nguyên tắc “một nội dung – một cơ quan chịu trách nhiệm”, đảm bảo thông suốt và tránh trùng lặp. Dự thảo cũng cần có tiêu chí định lượng rõ ràng hơn về công trình “ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng” (Điều 27).

Về quản lý chi phí, tổng mức đầu tư và chống đội vốn, đại biểu chỉ ra đây là tình trạng phổ biến. Do đó, Điều 28 cần bổ sung quy định chỉ điều chỉnh tổng mức đầu tư khi có yếu tố bất khả kháng hoặc dự án mang lại hiệu quả vượt trội. Điều quan trọng là phải gắn trách nhiệm của chủ đầu tư với chất lượng khảo sát và thiết kế ban đầu. Tư duy sửa luật cần kiểm soát chặt chẽ, rõ ràng, không làm hình thức.

Đối với giấy phép xây dựng, là thủ tục “gần dân nhất”, đại biểu đề nghị cần mạnh tay đơn giản hóa, cắt bỏ các yêu cầu bổ sung hồ sơ lặp lại. Cần bổ sung chế tài mạnh đối với hành vi buông lỏng giám sát trật tự xây dựng của chính quyền cơ sở. 

Đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh nội dung quan trọng nhất là nâng cao năng lực chủ đầu tư, Ban quản lý dự án và trách nhiệm cá nhân (Điều 39–41). Đại biểu khẳng định, đây là nhóm quy định đi thẳng vào nút thắt về trách nhiệm và chất lượng dự án. Theo đó, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm cuối cùng đối với chất lượng khảo sát, thiết kế, thẩm tra và an toàn công trình. Ban quản lý dự án phải có chứng chỉ năng lực phù hợp với quy mô dự án và có thể bị thu hồi quyền quản lý nếu để xảy ra sai phạm. Đặc biệt, trách nhiệm cá nhân phải rõ ràng: ai ký khảo sát – chịu trách nhiệm số liệu; ai thiết kế – chịu trách nhiệm phương án; ai thẩm tra – chịu trách nhiệm nội dung; và ai phê duyệt – chịu trách nhiệm cuối cùng. Để phục vụ việc này, hồ sơ phải được lưu trữ tối thiểu 15–20 năm, lưu điện tử để thuận tiện kiểm tra, truy xuất.

Đại biểu kết luận, Luật Xây dựng (sửa đổi) cần được rà soát theo hướng: một công việc – một cơ quan – một người chịu trách nhiệm; cắt giảm tối đa thủ tục không cần thiết; và minh bạch hóa, số hóa toàn bộ quy trình xây dựng.

Hồng Nhung - Thanh Tuân