Đại biểu Hà Sỹ Đồng bày tỏ sự băn khoăn về quy định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 18) đang có ngưỡng định lượng quá cao, dẫn đến hạn chế đối tượng thụ hưởng. Cụ thể, các dự án trung tâm đổi mới sáng tạo phải có tổng vốn từ 3.000 tỷ đồng, còn dự án sản xuất Chip, trung tâm dữ liệu AI cần 6.000 tỷ đồng. Đại biểu cho rằng ngưỡng vốn này thực tế chỉ các tập đoàn lớn hoặc doanh nghiệp FDI mới đạt được. Nhiều startup và doanh nghiệp công nghệ trong nước, dù có sáng tạo, vốn nhỏ, sẽ không thể hưởng được ưu đãi này. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét điều chỉnh tiêu chí định lượng ưu đãi đặc biệt linh hoạt hơn để khuyến khích đổi mới sáng tạo nội địa. Có thể giảm ngưỡng vốn cho một số dự án công nghệ cao của doanh nghiệp trong nước, hoặc bổ sung tiêu chí định tính, chẳng hạn dự án có sáng chế đột phá được công nhận, để được hưởng ưu đãi ngay cả khi vốn đầu tư không lớn. Việc này bảo đảm ưu đãi không chỉ tập trung vào “đại dự án” mà còn tiếp sức cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, startup đổi mới sáng tạo – động lực quan trọng của nền kinh tế số. 

ĐBQH Hà Sỹ Đồng phát biểu chiều ngày 11/11/2025

Một vấn đề khác liên quan đến tính minh bạch của chính sách là quy định về "hỗ trợ nhà đầu tư khắc phục thiệt hại" khi Nhà nước thay đổi pháp luật (Điều 13). Đại biểu đánh giá dự thảo Luật mới dừng ở mức khái quát, chưa xác định rõ cơ quan có thẩm quyền, trình tự, tiêu chí và phạm vi hỗ trợ. Việc thay đổi pháp luật vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc môi trường là cần thiết, song có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Đại biểu kiến nghị Ban soạn thảo cân nhắc quy định chi tiết về chủ thể, nguyên tắc và thủ tục thực hiện việc hỗ trợ này, hoặc giao Chính phủ quy định. Việc bổ sung cơ chế, thủ tục hỗ trợ sẽ bảo đảm tính minh bạch và khả thi của chính sách, đồng thời thể hiện rõ cam kết của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, đại biểu Hà Sỹ Đồng cũng đưa ra các đề xuất về chính sách đầu tư mang tính định hướng phát triển mới:

Thứ nhất, đại biểu đề nghị bổ sung thêm danh mục lĩnh vực đặc biệt ưu đãi đối với dự án năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (như điện gió, điện mặt trời, sản xuất hydro xanh). Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt "Net zero" vào năm 2050 và nhu cầu điện năng tăng khoảng 10% mỗi năm, việc mở rộng hạ tầng năng lượng sạch là cấp bách để đảm bảo an ninh năng lượng và thực hiện cam kết môi trường. Cần quy định thủ tục nhanh gọn để phê duyệt các dự án, cùng với mở rộng ưu đãi thuế và đất đai cho nhà đầu tư.

Thứ hai, đại biểu đề nghị bổ sung mục riêng về “Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo”. Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Việc đưa nội dung hỗ trợ khởi nghiệp vào Luật sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc, giúp thu hút và giữ chân các tài năng, doanh nghiệp khởi nghiệp. Chính sách này nên bao gồm ưu đãi về thuế, đất đai, hỗ trợ tiếp cận tài chính và cơ chế thử nghiệm.

Thứ ba, cần xem xét ràng buộc rõ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đối với các dự án đầu tư quy mô lớn. Trách nhiệm này giúp doanh nghiệp chủ động chăm lo phúc lợi cho người lao động, bảo vệ môi trường và đóng góp phát triển hạ tầng địa phương, qua đó tạo môi trường đầu tư hài hòa và bền vững.

Đại biểu cũng góp ý về kỹ thuật văn bản: cần rà soát lại Điều 26 vì Luật Đất đai không còn khái niệm “đất trồng lúa nước từ 02 vụ trở lên” mà quy định chung là “đất trồng lúa”. Đồng thời, cần nghiên cứu lại việc thiết kế đồng thời danh mục dự án phải chấp thuận và không phải chấp thuận, vì cách quy định này dễ gây chồng chéo và khó hiểu. Đại biểu hoan nghênh việc phân cấp thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh (thay vì UBND cấp tỉnh) nhưng đề nghị bổ sung quy định về giám sát, trách nhiệm giải trình tương ứng.

Hồng Nhung - Thanh Tuân