Đại biểu bày tỏ nhất trí với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đã đi sâu phân tích các quy định liên quan đến thực tiễn thi hành luật.

Một vấn đề pháp lý quan trọng được đại biểu chỉ ra là sự thiếu đồng bộ trong hệ thống tổ chức cơ quan thi hành tạm giữ, tạm giam (Điều 9). Đại biểu đề nghị bổ sung từ “tạm giam” vào sau cụm từ “Trại tạm giam, phân trại” để viết lại thành “Trại tạm giam, phân trại tạm giam”. Việc này nhằm đảm bảo sự phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 12 của dự thảo và mô hình tổ chức Trại tạm giam hiện nay.

ĐBQH Nguyễn Minh Tâm phân tích những điểm bất cập trong dự thảo Luật và kiến nghị sửa đổi

Tiếp đó, đại biểu kiến nghị bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của “Phân trại tạm giam” và “Trưởng phân trại tạm giam” vào Điều 11. Đại biểu phân tích, hệ thống cơ quan thi hành bao gồm cả phân trại tạm giam thuộc Trại tạm giam Công an cấp tỉnh. Trên thực tế, nhiều phân trại này có con dấu riêng, trụ sở độc lập và khoảng cách địa lý xa trụ sở chính của trại tạm giam. Do đó, cần phải quy định riêng về nhiệm vụ, quyền hạn cần thiết cho phân trại và Trưởng phân trại để tạo điều kiện thuận lợi, kịp thời trong công tác, rút ngắn thủ tục hành chính.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng nêu lên một vướng mắc thực tiễn liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam (Điều 18). Đại biểu đặt vấn đề, trong trường hợp cần thiết để thực hiện các thủ tục hành chính, dân sự khác, nếu người bị tạm giữ, tạm giam chưa có căn cước công dân hoặc bị mất, thì họ có được đề nghị cấp căn cước công dân ở tại cơ sở giam giữ hay không? Thực tế nhiều trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam cần thực hiện các thủ tục dân sự nhưng chưa có văn bản pháp luật quy định về vấn đề này, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của họ.

Về chế độ đối với phụ nữ có thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi (Điều 36), dự thảo luật quy định UBND cấp xã nơi cơ sở giam giữ đóng trụ sở có trách nhiệm đăng ký và cấp giấy khai sinh. Đại biểu đề nghị bổ sung nội dung cấp “thẻ bảo hiểm y tế cho con của người bị tạm giữ, tạm giam”, nhằm đảm bảo quyền lợi của trẻ em dưới 06 tuổi được chăm sóc y tế đầy đủ.

Đối với biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú, đại biểu chỉ ra hai điểm bất cập lớn.

Thứ nhất, về thi hành lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú (Điều 40), dự thảo quy định nếu người bị áp dụng biện pháp không trình diện sau 03 ngày, Trưởng Công an cấp xã sẽ triệu tập người đó đến trụ sở để cam đoan. Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định cụ thể trường hợp đã gửi triệu tập mà người đó cố tình không đến (không vì lý do bất khả kháng). Đại biểu đề nghị bổ sung quy định: “Trường hợp người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú đã nhận được giấy triệu tập nhưng không có mặt... thì Trưởng Công an cấp xã, đơn vị quân đội triệu tập lập biên bản và trao đổi bằng văn bản với người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú để thay đổi biện pháp ngăn chặn sang tạm giam”.

Thứ hai, đại biểu chỉ ra mâu thuẫn nghiêm trọng giữa dự thảo Luật và Bộ luật Tố tụng Hình sự. Cụ thể, tại Điều 42 và Điều 43, dự thảo quy định người chấp hành biện pháp nếu muốn vắng mặt tại nơi cư trú chỉ cần xin phép “người ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú”. Trưởng Công an cấp xã chỉ có vai trò thông báo kết quả. Trong khi đó, khoản 5, Điều 123 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định rất rõ, người này phải được sự đồng ý của “chính quyền xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú” và “phải có giấy cho phép của người đã ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú”.

Theo đại biểu, nội dung này của dự thảo đang mâu thuẫn với Bộ luật Tố tụng Hình sự. Do vậy, đại biểu đề nghị sửa đổi điểm d, khoản 2, Điều 42 và khoản 2 Điều 43 của dự thảo Luật theo hướng người vắng mặt phải được sự đồng ý của cả UBND cấp xã nơi cư trú (hoặc đơn vị quân đội quản lý) và phải có giấy cho phép của người đã ra lệnh cấm, để đảm bảo tính thống nhất của pháp luật.

Hồng Nhung - Thanh Tuân