Tham gia góp ý vào dự án Luật, đại biểu Nguyễn Hữu Đàn - Phó tham mưu trưởng Quân khu 4, đã phân tích những bất cập trong quy định các hành vi bị nghiêm cấm, đồng thời đề xuất chính sách mang tính căn cơ nhằm khép kín quy trình quản lý “giảm cung – giảm cầu – cai nghiện – tái hòa nhập” và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy. 

Đại biểu Nguyễn Hữu Đàn khẳng định việc sửa đổi Luật là cần thiết nhằm khắc phục kịp thời những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là việc khép kín quy trình quản lý ma túy. Về các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 5), đại biểu cho rằng dự thảo Luật còn bỏ sót một số hành vi phổ biến trong thực tiễn. Đại biểu phân tích, dự thảo mới chỉ điều chỉnh hành vi “trồng cây có chứa chất ma túy” và “chiếm đoạt chất ma túy”, nhưng chưa bao quát trường hợp “chiếm đoạt cây có chứa chất ma túy”. Trên thực tế đã phát sinh nhiều vụ việc người trồng cây cần sa bị người khác chiếm đoạt để sử dụng hoặc mua bán, gây vướng mắc trong xử lý do thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng. Đại biểu đề nghị bổ sung hành vi này vào Điều 5 của Luật.

ĐBQH Nguyễn Hữu Đàn phát biểu góp ý dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).

Một kẽ hở pháp lý khác nằm ở việc lạm dụng, sử dụng trái phép tiền chất ma túy. Đại biểu cho biết các tiền chất này thường được bán công khai trên thị trường, nhưng Luật hiện hành chưa có quy định điều chỉnh hành vi sử dụng sai mục đích trong sản xuất, hoặc lạm dụng. Việc này tiềm ẩn nguy cơ lớn khi tiền chất có thể được sử dụng để sản xuất ma túy tổng hợp. Đại biểu kiến nghị bổ sung hành vi “Lạm dụng, sử dụng trái phép tiền chất ma túy” vào các hành vi bị nghiêm cấm.

Liên quan đến sự phát triển của tội phạm công nghệ cao, đại biểu Nguyễn Hữu Đàn nhấn mạnh các loại tội phạm ma túy đang sử dụng mạng internet, thanh toán bằng tiền điện tử để giao dịch. Nếu Luật không lường trước và quy định cụ thể, việc xử lý sẽ gặp khó khăn. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hành vi “Mua bán, tàng trữ, vận chuyển ma túy qua mạng Internet và sử dụng công nghệ cao để vi phạm pháp luật về ma túy” vào Điều 5. Việc bổ sung này nhằm nhấn mạnh tính nguy hiểm của hành vi, tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý nghiêm các đối tượng sử dụng công nghệ cao để phạm tội ma túy.

Về chính sách sau cai nghiện ma túy, đại biểu tập trung vào tính khả thi của chính sách hỗ trợ tái hòa nhập. Luật đã nêu Nhà nước bảo đảm kinh phí quản lý sau cai nghiện, nhưng chưa làm rõ tỷ lệ ngân sách trung ương hỗ trợ địa phương. Đại biểu kiến nghị bổ sung quy định ưu tiên bố trí ngân sách trung ương cho các địa bàn trọng điểm về ma túy để thực hiện chương trình hỗ trợ tái hòa nhập (đào tạo nghề, tạo việc làm) cho người sau cai. Đại biểu cảnh báo nhiều địa phương khó khăn, đặc biệt các tỉnh vùng biên và vùng dân tộc thiểu số, nếu không được hỗ trợ sẽ khó đảm đương chính sách nhân văn này.

Một vấn đề quan trọng được đại biểu nêu là việc bảo mật thông tin người sau cai nghiện. Mặc dù Điều 5 cấm hành vi kỳ thị, nhưng dự thảo chưa có biện pháp bảo vệ thông tin người sau cai nghiện. Đại biểu đề nghị hồ sơ quản lý sau cai nghiện cần xem xét được bảo mật, chỉ phục vụ cho việc quản lý, hỗ trợ; đồng thời, cán bộ tiết lộ thông tin trái phép phải bị xử lý. Việc bảo mật là cần thiết, bởi nếu danh tính bị công khai, họ dễ bị xa lánh, khó xin việc, mâu thuẫn trực tiếp với mục tiêu tái hòa nhập xã hội của Luật.

Cùng quan điểm về sự cần thiết ban hành Luật, đại biểu Trần Quang Minh - Ủy viên Ủy ban Kinh tế & tài chính của Quốc hội cho rằng việc này phù hợp với các chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy và các kết luận, chỉ thị về tăng cường công tác phòng, chống ma túy. Việc sửa đổi cũng nhằm khắc phục hạn chế của Luật năm 2021 và phù hợp với chức năng nhiệm vụ mới của Bộ Công an trong quản lý cai nghiện.

Về Khoản 2 Điều 26, quy định lập danh sách người sử dụng trái phép chất ma túy, đại biểu phân tích quy định Công an cấp xã nơi chuyển đi thông báo cho Công an cấp xã nơi chuyển đến trong thời hạn 05 ngày làm việc là khó thực hiện. Thực tế có nhiều trường hợp người sử dụng trái phép chất ma túy di chuyển qua nhiều địa phương, cư trú không cố định, hoặc chưa xác định được nơi chuyển đến. Tình trạng tương tự cũng áp dụng với quy định tại khoản 2 Điều 45. Đại biểu đề nghị làm rõ thêm về các trường hợp chưa xác định được nơi cư trú chuyển đến.

Góp ý về Điều 36 (Thi hành quyết định đưa đến cơ sở cai nghiện), đại biểu Trần Quang Minh cho rằng thời hạn 24 giờ để Công an cấp xã thực hiện nhiệm vụ có thể chưa phù hợp, do theo mô hình tổ chức hiện nay, nhiều Công an cấp xã có địa bàn xa Công an cấp tỉnh, đi lại khó khăn. Đại biểu cũng đề nghị không đưa tên cụ thể của các cơ quan thuộc Bộ Công an (như Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy; Cục Cảnh sát quản lý trại giam...) mà thay bằng "cơ quan có thẩm quyền của Bộ Công an" để đảm bảo tính ổn định, khái quát và lâu dài của Luật.

Đối với Điều 39 (Cai nghiện cho người bị tạm giam, phạm nhân) , đại biểu cho rằng quy định tại Khoản 1 (Nhà nước áp dụng biện pháp cai nghiện thích hợp) là chưa rõ ràng, bởi đối tượng này bị hạn chế một số quyền. Đại biểu đề nghị làm rõ thêm hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết. Về Khoản 2 (phối hợp với cơ sở y tế địa phương), đại biểu đề nghị giao cho các cơ sở y tế trong Công an nhân dân thực hiện, vì hiện nay các trại giam đều có bệnh xá hoặc bệnh viện, bệnh xá của Công an tỉnh. Việc này nhằm đảm bảo phù hợp thực tiễn, an ninh, an toàn trong quá trình cai nghiện cho đối tượng đặc thù này. 

Hồng Nhung - Thanh Tuân