Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga - Ủy viên Ủy ban Văn hóa, Xã hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ nhưng cho rằng: dự thảo Nghị quyết cần được rà soát kỹ lưỡng hơn để thực sự mang tính đột phá, tránh trùng lặp với các luật hiện hành. Đại biểu bày tỏ sự phấn khởi trước việc Trung ương ban hành Nghị quyết 71 với nhiều quyết sách mạnh mẽ, đồng thời ghi nhận sự khẩn trương của Chính phủ trong việc xây dựng 3 dự án luật về giáo dục và dự thảo Nghị quyết đặc thù này. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh rằng để thể chế hóa Nghị quyết 71, Quốc hội đang xem xét đồng thời 3 dự án Luật về giáo dục và nhiều luật liên quan khác. Vì vậy, Nghị quyết này chỉ nên thể chế những nội dung đặc thù chưa thể quy định trong các luật, quy định những cơ chế vượt trội mà các luật chưa giải quyết được.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị rà soát kỹ để có một nghị quyết ngắn gọn nhưng thực sự mang tính đặc thù

Đại biểu đề nghị rà soát kỹ để có một nghị quyết ngắn gọn nhưng thực sự mang tính đặc thù. Cụ thể, các quy định về thuyên chuyển nhà giáo (khoản 1, Điều 2) nên cân nhắc đưa vào Luật Viên chức và hướng dẫn Luật Nhà giáo. Quy định về chương trình, sách giáo khoa (khoản 1, khoản 2 Điều 3) đã có trong Luật Giáo dục. Việc thành lập phân hiệu đại học ở nước ngoài (khoản 3, Điều 4) cũng đã được quy định tại Điều 20 của dự thảo Luật Giáo dục đại học. Tương tự, chính sách đất đai cho giáo dục (Điều 6) nên được quy định thống nhất trong Nghị quyết tháo gỡ vướng mắc thi hành Luật Đất đai để thuận lợi triển khai.

Một vấn đề nữa được đại biểu quan tâm là nguồn lực thực hiện. Dự thảo Nghị quyết quy định nhiều chính sách vượt trội như phụ cấp ưu đãi nghề cho nhà giáo, miễn phí sách giáo khoa, hỗ trợ tín dụng, cấp học bổng tiến sĩ. Đại biểu rất phấn khởi với những chính sách này, nhưng bày tỏ lo ngại khi hồ sơ nghị quyết chưa có những đánh giá tác động chính sách và con số cụ thể về nguồn lực. Dự thảo chưa làm rõ cơ chế và lộ trình thực hiện như thế nào, dẫn đến nguy cơ gặp khó khăn, vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn.

Về ưu đãi đầu tư (Điều 6), đại biểu nhận định quy định nhà nước đảm bảo chi tối thiểu 20% ngân sách cho giáo dục chưa phải là đột phá, vì mức này đã được quy định từ lâu trong Nghị quyết 37 của Quốc hội năm 2004 và Luật Giáo dục. Thực tế thời gian qua, ngân sách này mới chủ yếu đảm bảo chi lương, còn chi cho đầu tư và hoạt động giáo dục rất thấp. Trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp, đại biểu cho rằng cần làm rõ cơ chế tài chính, cơ chế đầu tư để sử dụng nguồn lực hiệu quả, có trọng tâm trọng điểm, ưu tiên vùng khó khăn và các lĩnh vực đột phá.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga nhấn mạnh vai trò của xã hội hóa và tự chủ đại học. Hiện chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh về hợp tác công tư trong giáo dục, khiến doanh nghiệp đầu tư vào trường công gặp rủi ro. Do đó, Nghị quyết cần có điều riêng quy định cơ chế đặc biệt vượt trội để đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục.

Đối với tự chủ đại học, đại biểu cho rằng đây là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất, đem lại hiệu quả nhanh và mạnh hơn cả đầu tư tiền bạc trực tiếp. Dù các dự thảo luật đã thể hiện quan điểm tiến bộ về tự chủ là quyền pháp định, tự chủ toàn diện, nhưng thực tế thi hành sẽ không dễ dàng do vướng mắc bởi nhiều quy định của các luật chuyên ngành khác. Nếu không có cơ chế vượt trội hơn cho tự chủ để tháo gỡ điểm nghẽn này, chủ trương tự chủ sẽ khó đi vào thực tiễn. Đại biểu khẳng định, chính sách vượt trội này chỉ có thể giải quyết trong Nghị quyết đặc thù của Quốc hội.

Kết luận bài phát biểu, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga kiến nghị dự thảo Nghị quyết cần tập trung vào 3 điều quan trọng: Cơ chế cụ thể về tài chính và đầu tư cho giáo dục; Cơ chế đặc thù vượt trội về xã hội hóa giáo dục và Cơ chế đặc biệt vượt trội về tự chủ đại học.

Hồng Nhung - Thanh Tuân