Tham gia đóng góp ý kiến, đại biểu Hà Sỹ Đồng - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đã thẳng thắn, đi sâu vào những bất cập trong công tác ứng phó thiên tai và đề xuất các giải pháp căn cơ để hiện đại hóa hệ thống dự trữ quốc gia. Đại biểu bày tỏ sự đồng thuận cao với việc sửa đổi Luật nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế, lương thực và nâng cao năng lực dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, từ thực tiễn thương tâm của các đợt thiên tai vừa qua, đại biểu đã chỉ ra một lỗ hổng trong cơ cấu hàng dự trữ hiện nay. Đó là tình trạng thiếu hụt các phương tiện đặc chủng như tàu, xuồng cứu nạn, xe gầm cao vượt lũ, cano và phương tiện vận chuyển y tế.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất phân quyền mạnh hơn cho chính quyền cơ sở

Đại biểu phân tích, tại nhiều thời điểm bão lũ, lực lượng chức năng không thể tiếp cận các vùng bị cô lập do nước sâu và địa hình chia cắt. Trong khi đó, các đoàn thiện nguyện tự phát lại trở thành lực lượng đi trước, nhưng do sử dụng phương tiện còn thô sơ nên tiềm ẩn rủi ro cao và thực tế đã xảy ra những tai nạn thương tâm. Trước thực trạng này, đại biểu nhấn mạnh quan điểm không để người dân đi trước, còn Nhà nước lại "chạy theo" phía sau trong công tác cứu nạn. Để khắc phục, đại biểu kiến nghị cần bổ sung một điều riêng trong Luật quy định về dự trữ phương tiện đặc chủng phục vụ cứu hộ, cứu nạn. Quy định này phải bao gồm danh mục cụ thể, tiêu chuẩn kỹ thuật, cùng cơ chế bảo dưỡng, luân chuyển và điều động nhanh. Đồng thời, cần trao quyền cho địa phương được chủ động điều động các phương tiện này trong tình huống tối khẩn cấp rồi báo cáo lại sau, nhằm tranh thủ "thời gian vàng" cứu dân.

Liên quan đến cơ chế vận hành, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất phân quyền mạnh hơn cho chính quyền cơ sở. Cụ thể, cần cho phép Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định tạm xuất hàng dự trữ trong hạn mức nhất định và báo cáo Bộ Tài chính trong vòng 24 giờ. Cần thiết lập các ngưỡng định lượng cụ thể về lương thực, vật tư mà địa phương được tự quyết định xuất cấp khi xảy ra bão lũ, dịch bệnh quy mô lớn. Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý Ban soạn thảo cần phân định rõ mục tiêu, phạm vi giữa "dự trữ chiến lược" và "dự trữ quốc gia" để tránh sự chồng lấn, đảm bảo hệ thống vận hành linh hoạt và hiệu quả.

Về nguồn lực thực hiện, đại biểu cho rằng không nên chỉ dựa hoàn toàn vào ngân sách nhà nước. Cần bổ sung các cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng và khấu trừ chi phí để thu hút doanh nghiệp tham gia dự trữ. Việc thí điểm mô hình dự trữ quay vòng cũng được đề xuất nhằm giảm chi phí bảo quản và tăng khả năng điều tiết thị trường.

Một giải pháp quan trọng khác được đại biểu đề cập là chuyển đổi số toàn diện. Cần xây dựng hệ thống dữ liệu dự trữ quốc gia theo thời gian thực, gắn mã định danh và tích hợp GPS cho từng lô hàng, từng phương tiện. Khi thiên tai xảy ra, chỉ cần một lệnh điều động là có thể xác định ngay vị trí nguồn lực để xuất cấp trong giờ đầu tiên. Ngoài ra, theo đại biểu cần công khai định mức hao hụt và có cơ chế xử lý trách nhiệm mạnh tay khi xảy ra thất thoát vượt mức để ngăn ngừa lãng phí tài sản công.

Diệu Linh - Thanh Tuân