Phát biểu tại tổ, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga cho rằng cả hai Chương trình MTQG đều có mục tiêu được xác định quá rộng, nặng tính chiến lược tổng thể của ngành, chưa thể hiện rõ trọng tâm, trọng điểm – điều rất cần thiết đối với một chương trình MTQG. Đại biểu đề nghị rà soát và xác định lại mục tiêu ở mức “đột phá”, tập trung vào một số nhiệm vụ then chốt có tác động lan tỏa, thay vì theo đuổi quá nhiều mục tiêu dẫn tới phân tán nguồn lực.

Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ nhiệm vụ thuộc chương trình MTQG với nhiệm vụ chi thường xuyên, tránh tình trạng chồng lấn với các chương trình MTQG giai đoạn 2021–2025 đang tổng kết và tích hợp lại. Nhiều nội dung liên quan giáo dục – đào tạo và y tế đã và đang được đầu tư bằng nguồn lực lớn trong các chương trình giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phát triển vùng dân tộc thiểu số – miền núi; do đó cần rà soát kỹ để tránh trùng lặp đối tượng và nhiệm vụ.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị thu hẹp đầu mối quản lý, đẩy mạnh phân cấp và ứng dụng công nghệ thông tin

Liên quan đến Chương trình MTQG giáo dục – đào tạo, đại biểu đề nghị đảm bảo sự thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050. Đại biểu dẫn chứng các mục tiêu về hiện đại hóa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, hay phát triển 3–5 đại học tinh hoa, hiện chưa được đề cập trong báo cáo đề xuất chương trình. Đại biểu cũng đề nghị cần ưu tiên đầu tư cho đào tạo nhân lực chất lượng cao, coi đây là khâu đột phá mang lại hiệu quả bền vững hơn so với việc dàn trải đầu tư cơ sở vật chất.

Về cơ chế tổ chức thực hiện, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga lưu ý tình trạng nhiều đầu mối quản lý trong triển khai các chương trình MTQG thời gian qua, dẫn đến chồng chéo và tăng gánh nặng thủ tục. Đại biểu đề nghị thu hẹp đầu mối quản lý, giảm số lượng văn bản hướng dẫn, đẩy mạnh phân cấp và ứng dụng công nghệ thông tin để bảo đảm công khai, minh bạch và giảm áp lực báo cáo cho cấp cơ sở.

Một trong những vấn đề được đại biểu đặc biệt quan tâm là cơ cấu nguồn lực. Đại biểu cho rằng tổng vốn chương trình giai đoạn 2031–2035 cao gấp đôi giai đoạn trước là chưa thuyết phục, đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ xác định. Đại biểu cũng nêu rõ tỷ lệ vốn đối ứng từ ngân sách địa phương giai đoạn 2026–2030 ở mức 25,82% là khó khả thi với nhiều địa phương chưa tự cân đối ngân sách, đồng thời yêu cầu đánh giá kỹ lưỡng khả năng bố trí vốn của các địa phương để xây dựng mức đối ứng phù hợp. Đại biểu cũng lưu ý vốn đối ứng của các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn sau là quá lớn, cần làm rõ tính khả thi và lộ trình tăng học phí để không tạo áp lực cho người dân.

Đại biểu nhấn mạnh rằng đầu tư cho giáo dục không nên chỉ tập trung vào “rót vốn xây dựng cơ sở vật chất” mà quan trọng hơn là đầu tư cho con người, cơ chế chuyển giao tri thức và mô hình quản trị hiện đại. Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc lại cơ cấu chi cho phát triển đội ngũ, tránh nghịch lý chi ít cho con người nhưng chi nhiều cho hoạt động giám sát – tổ chức thực hiện chương trình.

Kết thúc phần phát biểu, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga khẳng định sự đồng thuận đối với việc ban hành hai Chương trình MTQG, đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các nội dung theo hướng tinh gọn, trọng tâm, khả thi, phù hợp nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục – y tế trong giai đoạn tới.

Diệu Linh