Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga - Ủy viên Ủy ban Văn hóa, Xã hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, bày tỏ sự nhất trí với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra. Đại biểu nhận định AI đã có bước phát triển vượt bậc, trở thành công nghệ nền tảng làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và quản trị xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh tác động tích cực, AI cũng đặt ra nhiều thách thức về an ninh, an toàn và tiềm ẩn rủi ro khó dự đoán. Thực tế cho thấy sự phát triển của AI đã đi nhanh hơn việc xây dựng hệ thống chính sách, pháp luật. Do đó, việc xây dựng hành lang pháp lý về AI là rất cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đi sâu vào nội dung cụ thể, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị cần làm rõ phạm vi điều chỉnh của dự án Luật để tránh trùng lặp với Luật Khoa học và Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, cũng như đảm bảo tính thống nhất với Luật Công nghiệp công nghệ số và các luật về giáo dục đang được trình Quốc hội tại kỳ họp này.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị rà soát Luật Sở hữu trí tuệ

Đại biểu quan tâm đến vấn đề sở hữu trí tuệ trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ. Đại biểu đề nghị cần rà soát Luật Sở hữu trí tuệ để bổ sung các quy định về quyền sở hữu đối với các sản phẩm, dịch vụ có sử dụng AI. Ví dụ, cần làm rõ quyền sở hữu trí tuệ đối với AI do người lao động sử dụng, huấn luyện và nâng cấp trong quá trình làm việc sẽ thuộc về ai - người lao động hay người sử dụng lao động. Tương tự là vấn đề bản quyền đối với các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể sau khi được sử dụng AI để truyền bá, lưu giữ.

Về tổ chức bộ máy, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga chỉ ra rằng dự thảo Luật quy định về Ủy ban Quốc gia về Trí tuệ nhân tạo (Điều 6) chưa được chặt chẽ. Quy định hiện tại chưa làm rõ được vị trí pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan này. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần làm rõ sự cần thiết thành lập, mô hình tổ chức bộ máy và đánh giá sự phù hợp với các văn bản chỉ đạo của Trung ương về tinh gọn tổ chức bộ máy để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Đối với Quỹ phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia (Điều 23), đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát kỹ các chỉ đạo của Trung ương về việc thành lập các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Cần bổ sung đánh giá tác động về ngân sách nhà nước để đảm bảo tính khả thi và tránh trùng lặp chức năng, nhiệm vụ với các quỹ khoa học công nghệ hiện có như Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia hay Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia.

Về phát triển nguồn nhân lực AI (Điều 24), đại biểu đánh giá cao quy định mang tính chiến lược của dự thảo. Tuy nhiên, để tạo đột phá, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về thu hút chuyên gia AI trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học, cũng như chính sách luân chuyển, cộng tác viên giữa doanh nghiệp và nhà trường.

Kết thúc phần thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga nhấn mạnh sự cần thiết phải quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật. Dù dự thảo có 36 điều nhưng chưa có điều nào quy định về nội dung này. Đại biểu cho rằng quy định hành vi cấm chính là "lá chắn pháp lý" để ngăn AI trở thành công cụ gây hại, bảo vệ quyền con người và thúc đẩy cạnh tranh công bằng. Việc quy định rõ ràng các hành vi bị cấm thay vì kìm hãm, sẽ định hướng AI phát triển có trách nhiệm và đồng bộ với quốc tế.

Hồng Nhung - Thanh Tuân