Tham gia thảo luận, đại biểu Hồ Thị Minh - Phó giám đốc Sở Dân tộc & Tôn giáo, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đã chỉ ra những vướng mắc lớn từ thực tiễn, nhất là về chính sách bảo hiểm y tế và năng lực y tế cơ sở. Đại biểu Hồ Thị Minh đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, và cho rằng việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72, tiếp đó Quốc hội trình dự thảo Nghị quyết đặc thù cho thấy sự vào cuộc đồng bộ. Đại biểu quan tâm đến các vấn đề hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực hệ thống y tế, nhất là y tế dự phòng, y tế cơ sở, và chính sách bảo hiểm y tế.

Đại biểu chỉ ra thực trạng y tế cơ sở hiện nay chưa được đầu tư một cách đồng bộ. Qua giám sát, nhiều cơ sở y tế xã chỉ có 5 - 7 giường bệnh, không có máy móc, trang thiết bị, hoặc có cũng chỉ để “đắp chiếu”. Dân đến khám, điều trị rất ít, ngay cả chức năng hỗ trợ sinh đẻ hay tai nạn vẫn không đảm bảo, hầu như không ai đến trạm để sinh nở mà phải vượt tuyến, gây áp lực rất lớn cho tuyến trên. Vấn đề lớn nhất được đại biểu phân tích là chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT). Dự thảo đề cập việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm, nhưng chưa làm rõ nhóm đối tượng nào được ưu tiên. Đại biểu đặt câu hỏi: “Nhóm đối tượng đây là nhóm đối tượng nào? Đối tượng ra sao dành cho nhóm yếu thế, nhóm thu nhập thấp, nhóm lao động, học sinh, sinh viên và đồng bào dân tộc thiểu số...?”, trong khi Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2026.

ĐBQH Hồ Thị Minh chỉ ra thực trạng y tế cơ sở hiện nay chưa được đầu tư một cách đồng bộ

Đại biểu cũng chỉ ra một gánh nặng xã hội đang diễn ra ở địa phương, liên quan đến chính sách BHYT cho đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ các chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều xã đồng bào dân tộc thiểu số thoát khỏi xã đặc biệt khó khăn, và hệ quả là chính sách BHYT cho đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã này bị “cắt”. Vấn đề phát sinh là người dân phải chuyển sang tham gia BHYT tự nguyện. Với mức phí 700 - 900 nghìn đồng/người, một hộ gia đình 4 - 5 khẩu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất khó khăn để tham gia. Khi người dân không tham gia BHYT, mỗi khi sức khỏe có vấn đề, họ đến các cơ sở y tế trở thành một áp lực cho ngành y, và đây là thực tiễn đang diễn ra ở vùng miền núi Quảng Trị.

Từ thực tế đó, đại biểu Hồ Thị Minh đề nghị không đợi đến năm 2027, mà cần thực hiện ngay từ ngày 01/01/2026 việc hưởng mức quyền lợi BHYT (cho đối tượng thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã khu vực II, III).

Đại biểu cũng kiến nghị hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi từ 75 tuổi như dự thảo xuống 60 tuổi. Đại biểu lý giải, Luật Người cao tuổi quy định người từ đủ 60 tuổi là người cao tuổi. Trong khi đó, tuổi thọ trung bình của nước ta hiện nay đối với nam là 72,3 tuổi và nữ là 77,3 tuổi. Tuổi thọ mạnh khỏe chỉ khoảng 65,4 tuổi. Việc quy định 75 tuổi thì số lượng người dân được hưởng chính sách là rất ít, điều này mâu thuẫn với việc thống kê tuổi thọ.

Về đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số trong y tế, đại biểu khẳng định đây là vấn đề tất yếu. Nhưng để làm được, cần có nguồn nhân lực và sự đầu tư đồng bộ về trang thiết bị. Muốn chuyển đổi số ở cơ sở thì cần phải đầu tư trang thiết bị hiện đại, đồng bộ cho y tế cơ sở, nhất là các bệnh viện tuyến huyện, nay là bệnh viện đa khoa khu vực. Đại biểu cảnh báo, bác sĩ giỏi nhưng không có trang thiết bị hiện đại thì cũng sẽ “mai một” chuyên môn.

Hồng Nhung - Thanh Tuân