Tập trung vào nội dung được dư luận và các địa phương quan tâm nhiều nhất – cơ chế thu hồi đất khi dự án đạt 75% diện tích và 75% số người sử dụng đất đồng thuận, đại biểu cho rằng đây là điểm mở quan trọng nhưng cũng nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quyền tài sản được Hiến pháp bảo hộ. Đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc nâng tỷ lệ đồng thuận lên 80–85% hoặc chỉ áp dụng với dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược, các dự án bồi thường kéo dài nhiều năm, thay vì áp dụng đại trà.

ĐBQH Hà Sỹ Đồng góp ý dự thảo Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.

Theo đại biểu, vấn đề mấu chốt không chỉ nằm ở tỷ lệ mà ở cơ chế xác định giá bồi thường, đối thoại với người dân, tái định cư, và giám sát độc lập. Đại biểu đề nghị quy định rõ yêu cầu phải có hội đồng thương lượng độc lập, mời tổ chức định giá đất uy tín và công khai toàn bộ hồ sơ để bảo đảm người dân cảm nhận được sự công bằng của chính sách. 

Về đề xuất thí điểm khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế, đại biểu thống nhất quan điểm thận trọng. Đây là mô hình đòi hỏi thể chế đặc thù, quản trị hiện đại, hạ tầng đồng bộ và nhân lực chất lượng cao. Đại biểu đề nghị chỉ thí điểm giới hạn tại những địa phương có điều kiện vượt trội, kèm cơ chế đánh giá định kỳ 12–24 tháng và báo cáo Quốc hội trước khi xem xét mở rộng, tránh rủi ro biến tướng thành bất động sản thương mại hoặc thất thoát tài nguyên. 

Liên quan đến thu hồi đất vì mục đích quốc phòng – an ninh, phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí thế nào là lợi ích quốc gia, mức độ cấp thiết để áp dụng thủ tục rút gọn, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc hoàn thành tái định cư trước khi thu hồi đất nhằm bảo đảm người dân có nơi ở, sinh kế và khả năng ổn định cuộc sống. 

Một nội dung khác được đại biểu phân tích sâu là quy định tại điểm b khoản 2 Điều 220 Luật Đất đai 2024 về tách thửa khi chuyển mục đích sử dụng một phần thửa đất. Đại biểu nêu rõ quy định này đang gây nhiều vướng mắc thực tế, nhất là ở khu vực nông thôn, khi người dân có nhu cầu chuyển một phần nhỏ đất nông nghiệp sang đất ở. Theo đại biểu, việc buộc tách thửa dẫn đến thủ tục phức tạp, tốn kém thời gian và chi phí; Nguy cơ manh mún đất đai; sự bất bình đẳng giữa hộ có đất ở và hộ thuần nông nghiệp và giảm tính linh hoạt trong sử dụng đất và chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Từ đó, đại biểu đề nghị bãi bỏ quy định bắt buộc tách thửa, cho phép chuyển mục đích một phần thửa đất nếu thửa đất gốc vẫn bảo đảm diện tích tối thiểu và không vi phạm quy hoạch hay gây khó khăn cho quản lý nhà nước. Đại biểu đặc biệt dẫn ví dụ về các gia đình chỉ muốn chuyển vài chục mét vuông đất nông nghiệp sang đất ở cho con xây nhà nhưng lại phải tách thửa, phát sinh nhiều thủ tục không cần thiết. 

Kết thúc phát biểu, đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh rằng Luật Đất đai và các nghị quyết hướng dẫn chỉ thực sự có giá trị khi giúp người dân “sống tốt hơn”, được bảo vệ quyền lợi và được tạo điều kiện ổn định bền vững trong quá trình phát triển. 

Phương Hảo - Diệu Linh