Tham gia phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga - Ủy viên Ủy ban Văn hóa, Xã hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ nhưng cho rằng dự thảo Nghị quyết cần được hoàn thiện để thực sự mang tính đột phá, khơi thông các điểm nghẽn. Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga bày tỏ sự phấn khởi trước việc Trung ương ban hành Nghị quyết 71 với nhiều quyết sách mạnh mẽ, đồng thời ghi nhận sự khẩn trương của Chính phủ trong việc xây dựng 3 dự án luật về giáo dục và dự thảo Nghị quyết đặc thù này. Tuy nhiên, đại biểu kỳ vọng nhiều hơn và mong muốn Chính phủ hoàn thiện thêm để Nghị quyết thực sự là một nghị quyết đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục trong bối cảnh mới.

Đại biểu bày tỏ nhất trí cao với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa, Xã hội, và đi sâu phân tích một số vấn đề tổng thể của dự thảo Nghị quyết.

Thứ nhất, đại biểu băn khoăn về phạm vi của Nghị quyết khi Chính phủ đồng thời trình 3 dự án Luật về giáo dục (Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục Đại học) và nhiều luật liên quan khác tại kỳ họp này. Theo đại biểu, Nghị quyết đặc thù chỉ nên quy định những nội dung, cơ chế vượt trội mà các Luật chưa giải quyết được để thực hiện các chính sách đột phá. Nhiều nội dung tại dự thảo Nghị quyết có thể quy định ngay trong các luật đang sửa đổi. Vì vậy, cần rà soát kỹ để đảm bảo nguyên tắc không quy định lại những vấn đề đã được điều chỉnh, để có một nghị quyết ngắn gọn nhưng thực sự mang tính đặc thù.

Thứ hai, dự thảo Nghị quyết quy định nhiều chính sách vượt trội đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Đại biểu dẫn chứng các chính sách như phụ cấp ưu đãi nghề với mức tối thiểu 70% cho giáo viên và 30% cho nhân viên; cung cấp miễn phí sách giáo khoa, miễn học phí giáo trình Quốc phòng và An ninh; đầu tư hạ tầng số và nền tảng dùng chung; hỗ trợ tín dụng và cấp học bổng đào tạo tiến sĩ. Tuy nhiên, hồ sơ dự thảo chưa có những đánh giá tác động chính sách và con số cụ thể về nguồn lực. Đại biểu lo ngại rằng sẽ có những quy định trong Nghị quyết rất khó khăn và vướng mắc khi triển khai thực hiện.

Thứ ba, đại biểu cho rằng Nghị quyết cần tập trung vào các nội dung lớn, vốn là những điểm nghẽn trong thực tiễn. Đó là nguồn lực đầu tư và cơ chế tài chính cho giáo dục; thúc đẩy tự chủ cho giáo dục; chính sách đất đai và chính sách xã hội hoá giáo dục. Đại biểu nhận thấy các quy định của dự thảo Nghị quyết cũng như 3 dự án Luật về giáo dục vẫn chưa giải quyết, khơi thông được những điểm nghẽn này.

Góp ý vào các vấn đề cụ thể, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga phân tích quy định về thẩm quyền của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo trong điều động, thuyên chuyển nhà giáo (Điểm a, khoản 1, Điều 2). Đại biểu cho rằng đây không phải chính sách vượt trội, mà là vấn đề phân cấp quản lý, trao quyền chủ động, vốn là chủ trương đã được thể chế trong nhiều dự án luật. Vấn đề này đã được thống nhất khi xây dựng Luật Nhà giáo và nên được quy định trong Luật Nhà giáo hoặc Luật Viên chức, không nên đưa vào Nghị quyết đặc thù.

Về hợp tác phát triển chương trình giáo dục (Điều 3), đại biểu góp ý về quy định các địa phương có điều kiện thì thực hiện miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027. Đại biểu băn khoăn điều này có thể tạo nên bất bình đẳng trong giáo dục. Đối tượng cần được ưu tiên cung cấp miễn phí sách giáo khoa trước nên là học sinh khó khăn, vùng khó khăn. Đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích nguồn lực xã hội và địa phương có điều kiện hỗ trợ cho địa phương khó khăn để cùng triển khai chủ trương này.

ĐBQH Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng được ưu tiên phát hiện, tuyển chọn và đặt hàng đào tạo, thực hiện chính sách học bổng đối với một số nhóm ngành đặc thù

Đối với quy định cho phép thành lập phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học Việt Nam ở nước ngoài (Khoản 3, Điều 4), đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị không quy định nội dung này trong dự thảo Nghị quyết để tránh trùng lặp. Lý do là Luật Giáo dục hiện hành và Nghị định 86/2018/NĐ-CP đã quy định về các hình thức hợp tác, đầu tư của nước ngoài, trong đó có thành lập phân hiệu; dự án Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) cũng đã quy định về nội dung này.

Về hỗ trợ người học và đào tạo nhân lực trình độ cao (Điều 5), đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng được ưu tiên phát hiện, tuyển chọn và đặt hàng đào tạo, thực hiện chính sách học bổng đối với các nhóm ngành đặc thù khó tuyển sinh, không thể thực hiện xã hội hoá, thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, khoa học sức khỏe.

Về ưu đãi đầu tư (Điều 6), đại biểu nhận thấy Nghị quyết chưa có chính sách vượt trội. Quy định 20% ngân sách cho giáo dục đã có trong Luật Giáo dục từ lâu. Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị còn quy định cụ thể hơn (ví dụ chi đầu tư đạt ít nhất 5% tổng chi ngân sách nhà nước). Đại biểu đề nghị điều này cần làm rõ cơ chế đầu tư, tài chính và có chính sách đất đai mạnh mẽ hơn để thúc đẩy xã hội hóa giáo dục.

Hồng Nhung - Thanh Tuân